TPL_GK_LANG_MOBILE_MENU

interview horii etsuji 21Horii Etsuji Shihan là một giảng viên 7 đẳng Aikikai. Thầy rất nổi tiếng ở Nhật và nhiều nước trên thế giới bởi Aikido của thầy rất rõ ràng và đầy sức mạnh. Thầy cũng là một người thân thiện và cởi mở. Horii Shihan tỏ ra không quan tâm mấy đến những cuộc biểu diễn phô diễn kỹ thuật nhưng đôi lúc không mấy hiệu quả. Thầy chỉ chú trọng vào căn bản và giảng dạy đi thẳng vào vấn đề, đặc biệt tập trung bồi đắp quan hệ thầy-trò. Thầy Horii trước đây là một uchi-deshi của Aikikai Hombu Dojo dưới sự chỉ dạy của thầy Kisshomaru Ueshiba. Trong lần phỏng vấn này, thầy đã chia sẻ với chúng ta những hiểu biết sâu sắc về thế giới Aikido nhiều điều huyền bí.

Guillaume Erard: Thầy quê ở đâu và thầy đã bắt đầu Aikido như thế nào?

Horii Etsuji: Tôi đến từ Osaka. Có một câu lạc bộ aikido được thành lập khi tôi đang học trung học, đó là vào năm 1978, và một trong những người thầy của tôi có đạo đường riêng, nên tôi cũng tập luyện ở đạo đường của ông ấy.
Sau đó tôi đến Kosen, học 5 năm đại học kỹ thuật và tôi học kỹ sư cơ khí. Ở trường tôi không có Aikido, nên tôi thành lập một câu lạc bộ, và tôi tập ở đó 5 năm. Tổng cộng, tôi tập Aikido 7 năm ở Osaka.

Guillaume Erard: Thầy gia nhập Hombu khi nào?

Horii Etsuji: Sau khi tôi tốt nghiệp năm , tôi trở thành một uchi deshi ở Hombu Dojo. Lúc đó tôi 20 tuổi.

Guillaume Erard: Thầy có tập môn võ nào khác không?

Horii Etsuji: Kể từ khi tôi tập Aikido, tôi chỉ tập Aikido. Trước đó, tôi có tập một ít Kendo ở trường tiểu học khoảng 4 năm, nhưng ngay khi tôi bắt đầu tập Aikido, tôi dành toàn bộ thời gian cho Aikido.

Guillaume Erard: Thầy đã bao giờ đến Hombu Dojo trước khi thầy gia nhập Hombu làm uchi deshi?

Horii Etsuji: Tôi có. Khi học năm 3 trung học, tôi đã để dành tiền đi làm thêm, và tôi đã tập một tuần ở Hombu Dojo trong suốt kỳ nghỉ xuân. Nên thật ra tôi đã tập ở Hombu trước đó.

Guillaume Erard: Thầy đã tập ở đó mỗi ngày...

Horii Etsuji: Vâng, mỗi ngày trong tuần. Tôi đã có 3 năm sống ở Hombu Dojo.

Guillaume Erard: Chương trình uchi deshi kéo dài bao lâu và các công việc thường ngày là gì?

Horii Etsuji: Cuộc sống của một uchi deshi bao gồm thức dậy lúc 5 giờ sang chuẩn bị trà cho Doshu (Đạo Chủ) và các thầy dạy lớp buổi sang và lau dọn dojo (đạo đường) và văn phòng. Chúng tôi thường hoàn tất công việc vào khoảng 6.30 giờ sang khi buổi tập bắt đầu.

Việc ưu tiên nhất của uchi deshi chúng tôi ở Hombu là luyện tập, từ sáng tới tối. Khi không có giờ tập, chúng tôi làm các việc thường nhật. Chúng tôi có việc của mình như là ra bưu điện để gửi thư, làm tài xế, và nhiều việc khác như thế.

Một trong những công việc quan trọng của chúng tôi là làm Otomo (người xách đồ) cho các Sensei. Chúng tôi phải mang túi cho Sensei (thầy) và làm uke cho các thầy. Đó là những kinh nghiệm luyện tập chính của chúng tôi.

Guillaume Erard: Nhiệm vụ làm Otomo chỉ thỉnh thoảng thôi phải không?

Horii Etsuji: Nó cũng thỉnh thoảng, ví dụ, khi một thầy đi cho seminar. Những chuyến đi này có thể mất một ngày hay dài hơn. Chúng tôi phải mang túi của thầy, chăm lo mọi việc và làm uke cho thầy. Bao gồm cả các chuyến đi trong Nha nước và cả nước ngoài. Khi đi ra nước ngoài, chúng tôi thường đi khoảng một tuần với thầy đó.

Guillaume Erard: Thầy đã đi những đâu trong vai trò là Otomo và với những thầy nào?

Horii Etsuji: Tôi cũng đi nước ngoài nhiều với Thầy Kisshomaru, tới những nơi như Ý hai lần, Nam Mỹ, Brazil, Argentina, và Uruguay. Tôi cũng đã tới Đức.

Người ta nói thầy Tamura đã rất vui trong vai trò Otomo, nhưng tôi không thấy như vậy vì làm Otomo với tôi giống như là công việc hơn. Lúc nào tôi cũng cảm thấy căng thẳng nên khi bị yêu cầu đi nước ngoài, tôi không vui.
Sau đó, tôi đã đi cùng với Doshu hiện giờ, cũng như đi với thầy Seki. Chúng tôi đã làm một tour Nihon Budokan đến Úc.

Guillaume Erard: Thầy có thấy sự khác biệt giữa cách tập Aikido ở các nước so với Aikido mà thầy thấy ở Nhật không?

Horii Etsuji: Việc luyện tập phải theo sự hướng dẫn của Shihan ở địa phương đó và mọi người tập theo cách của Shihan. Đó là lý do những nơi anh tới, việc luyện tập có đôi chút khác nhau. nhưng, aikido vẫn là aikido, nên những thứ chúng tôi dạy là giống nhau, nhưng phương pháp giảng dạy thì khác nhau, tùy thuộc vào thầy dạy.
Cách mà người ta diễn giải cái một ông thầy dạy cũng khác nhau, cho nên, nó phải như vậy. Nếu mọi người đều giống nhau, đó mới là lạ.

Guillaume Erard: Lúc đó ở Hombu có những thầy nào dạy?

Horii Etsuji: Vào lúc đó, thầy Kisshomaru là Đạo Chủ đời thứ hai và và Đạo Chủ hiện giờ là Waka-Sensei. Các thầy lớn tuổi sắp xếp theo theo thứ bậc gồm có: Okumura Sensei, Yamaguchi Sensei, Arikawa Sensei, Tada Sensei, Ichihashi Sensei, Masuda Sensei, Watanabe Sensei, và Sasaki Sensei. Đó là những thầy cao đẳng vào thời điểm đó.

Guillaume Erard: Lúc đó có bao nhiêu uchi deshi sống cùng thầy ở Hombu Dojo và họ là những ai?

Horii Etsuji: Các sempai (đàn anh) sống cùng với tôi ở Hombu là Kobayashi Sensei và Sugawara Sensei. Những người sau này mới đến là Kuribayashi Sensei và Kanazawa Sensei. Đó là những thầy tôi sống cùng ở Hombu.

Guillaume Erard: Thầy có theo một người thầy nào chính không?

Horii Etsuji: Tôi không có một người thầy chính. Uchi deshi phải tham dự lớp buổi sáng đầu tiên trong ngày. Lớp buổi sáng ở Hombu Dojo là lớp buổi sáng của Đạo Chủ, lớp của người đứng đầu đạo đường (Dojo-cho). Tên của Hombu Dojo trước đây là Đạo đường nhà Ueshiba cho nên nó không giống như là tôi theo một thầy nào nhưng Đạo Chủ là trung tâm của việc luyện tập của tôi. Tôi cũng dự các lớp của các thầy khác để lãnh hội kỹ thuật của họ nên tôi đã chọn là không có một người đặc biệt nào

Guillaume Erard: Các uchi deshi thời bây giờ dường như rất bận khi ở ngoài tatami, ở thời của thầy có khác không?

Horii Etsuji: Đúng vậy, ở thời của tôi, chúng tôi không bận như vậy... Chúng tôi có một ít thời gian dành cho bản thân. Ngày nay các uchi deshi khá bận. Họ dành nhiều thời gian cho việc giảng dạy nhưng họ không có nhiều thời gian cho việc luyện tập. Đó là cái tôi cảm thấy.

Guillaume Erard: Khi trở thành uchi deshi, người đó có nhất thiết phải phải trở thành một giảng viên chuyên nghiệp không?

Horii Etsuji: Những ai gia nhập Hombu Dojo là để sau này đi theo con đường chuyên nghiệp. Họ toàn tâm cho việc đó.

Guillaume Erard: Điều gì quan trọng nhất mà thầy nhớ trong thời gian thầy làm uchi deshi?

Horii Etsuji: Cái gì là quan trọng nhất với một uchi deshi... quan trọng nhất... đó là ukemi. Tôi lúc nào cũng nghĩ làm thế nào để làm uke tốt.

Những người luôn được gọi làm uke cho Kisshomaru Sensei là Miyamoto, Yokota, và Osawa Sensei, các thầy đó thật sự giỏi. Tôi đã tự hỏi làm sao để vào được nhóm đó. Từ từ, Đạo Chủ bắt đầu sử dụng tôi làm uke, và mọi thứ thậm chí trở nên khó hơn sau đó. Khi tôi là uchi deshi, tôi chỉ duy nhất nghĩ về ukemi. Tôi chỉ nghĩ đến việc nghiên cứu kỹ thuật và trở thành một người giỏi kỹ thuật sau này.

Guillaume Erard: Phần lớn các uchi deshi đều trở thành giảng viên của Hombu Dojo, tại sao thầy quyết định rời khỏi Hombu?

Horii Etsuji: Tôi đã làm uchi deshi ba năm, và 7 năm nữa sống bên ngoài ở căn hộ của tôi nên tổng cộng tôi đã ở 10 năm ở Tokyo Hombu. Sau đó là bước ngoặc của cuộc đởi tôi. Sau 10 năm đó, tôi muốn trở về và dạy ở Kansai. Tôi không phải bị Hombu sa thải (cười)

Guillaume Erard: Thầy có dạy vũ khí cho dù vũ khí không được dạy ở Hombu. Vậy thầy dạy vũ khí theo trường phái nào và thầy đã học từ đâu?

Horii Etsuji: Tôi tập theo cách của tôi. Tôi đã học từ nhiều thầy khác nhau bao gồm thầy Saito và thầy Chiba. Có những môn võ khác như kenjutsu (kiếm thuật) hay Iai. Khi anh xem video của tổ sư, thầy đánh tay không nhưng cũng sử dụng vũ khí như là ken hay jo. Tổ sư dùng vũ khí để giải thích ý nghĩa của aikido, mối liên hệ giữa taijutsu và vũ khí. Tôi nghĩ nó quan trọng. Vũ khí và tay không tách rời nhau. Căn bản là giống nhau. Nếu một ngời muốn hiểu tay không sâu hơn nữa, anh nên tập vũ khí. Tôi đồng ý với quan điểm đó nên chúng tôi tập vũ khí nữa ở dojo của tôi.

Guillaume Erard: Osensei chủ yếu học Itto-ryu and Shinkage-ryu nhưng rất ít người tập Aikido biết các trường phải này...

Horii Etsuji: Chúng ta có khuynh hướng tập theo kiểu mà thầy mình đang tập. Khi ta theo một thầy, ta không có sự lựa chọn, ta phải theo những gì ông ấy tập. Anh sẽ muốn biết cái mà người thầy đang tìm kiếm trong những gì ông ấy đang tập. Nếu thầy tập cái gì đó giống như là Shinkage-ryu, khi anh tập, anh nhớ điều đó, và sau, nó có thể tốt hơn nếu anh tự xây dựng cái gì đó của riêng mình.

Có rất ít video về vũ khí còn sót lại từ thời tạp chí Asahi. Khi còn trẻ, Tổ sư học nhiều về kiếm và từ đó, thay đổi từng chút từng chút cho đến năm thầy 70 hay 80 tuổi. Không có nhiều tư liệu còn lại từ thời kỳ đó, hầu như chẳng còn gì từ thời tạp chí Asahi. Chúng ta phải nhớ rằng kỹ thuật của sư tổ, bao gồm cả taijutsu, phát triển rất nhiều theo thời gian. Thời đầu Tổ Sư đánh rất mạnh nhưng sau rồi tổ sư trở nên nhẹ nhàng hơn trong những năm cuối. Tổ sư đã trở nên mềm hơn giống như vậy.

Tổ sư thực chất tập một ít Itto-ryu. Có một vài video cũ và ở thời điểm cuối cùng, có một cú chém kết thúc. O sensei nói rằng đối thủ của ông không hiểu tại sao mình bị chém. Các thế kumitachi của Saito Sensei tất cả cũng giống như vậy với cách chém Itto-ryu. Tôi cũng tập như vậy. Chỉ học theo cái hình không có nghĩa gì cả, chúng ta cần tập rất nhiều để hiểu được ý nghĩa của cú chém kết thúc.

Guillaume Erard: Tên của tổ chức thầy Aioikai có nguồn gốc từ đâu?

Horii Etsuji: Aioi phát xuất từ quận Hyogo gần Himeji. Có một ngôi đền ở đó nơi mà cây Aioi-No-Matsu mọc. Nó là cây thông đen và cây thông đỏ cùng mọc ra từ một rễ. Nó cùng một nghĩa trong chữ kanji của Aioi. Nó mang ý nghĩa là mối quan hệ chặt chẽ của hai người.

Ở dojo tôi, tôi thể hiện mối quan hệ chặt chẽ giữa thầy và trò. Thầy và trò cũng nhau học và cùng nhau phát triển. Đó là ý nghĩa của Aioi. Tình cờ, nó cũng là tên của vùng lân cận [Aioicho], nên nó thật hoàn hảo.

Guillaume Erard: Nhưng chữ kanji thì khác phải không?

Horii Etsuji: Không, nó giống nhau.

Guillaume Erard: Phải không?

Horii Etsuji: Vâng, giống nhau, ý nghĩa là "sống cùng nhau".

Guillaume Erard: Thầy dạy cái gì khi thầy đến một đạo đường theo một Shihan khác?

Horii Etsuji: Tôi chỉ là một người và tôi không thể học từ mọi người. Cho nên khi tôi đến một nơi có một kiểu tập luyện khác, tôi chỉ có thể chỉ cái của mình. Tôi đề nghị thực hiện kỹ thuật như thế này. "Đây là cách của tôi, nên mời người thử". Tôi không ép người ta phải theo cách mình "nó phải như thế này" mà thay vào đó: "anh cũng có thể thực hiện theo cách như vậy".

Guillaume Erard: Thầy cảm thấy thầy có thể thể hiện Aikido "ở trình độ cao" của mình trong hoàn cảnh như vậy?

Horii Etsuji: Ví dụ, trong căn bản, thậm chí nếu ta chỉ xem xét rằng chỉ có một kỹ thuật katate dori irimi tenkan, các thầy đều có cách di chuyển khác nhau. Đó là một cách thể hiện sự khác biệt cá nhân. Tôi không thích ý tưởng sử dụng những kỹ thuật lạ lùng hay phức tạp để gây ấn tượng với người khác. Tôi chỉ thích nghiên cứu về căn bản. Shomenuchi ikkyo có thể khác nhau, mỗi Shihan có thể thực hiện khác nhau, họ nghĩ khác nhau, họ dạy khác nhau. Tôi có cách tập của tôi nhưng với tôi nó không phải cách duy nhất. Trong iriminage, tôi giải thích cách mà tôi lấy thăng bằng đối thủ. Cách áp dụng là như nhau đối với người mới tập và đai đen. Chúng ta tập những thứ khác nhau nhưng chúng ta có chung một chủ đề. Không cần thiết phải thể hiện những thứ hào nhoáng.

Guillaume Erard: Thông thường, trình độ ukemi thường khá khác nhau trong một seminar lớn, thầy làm sao giải quyết được chuyện này?

Horii Etsuji: Thật lòng mà nói, chúng ta nên bắt đầu các seminar bằng cách dạy vai trò của uke. Tôi không thể dạy ukemi khi tôi đi ra ngoài dạy. Nó không chỉ là “té ngã", chúng ta phải biết chúng ta phải tập trung để ý (hiện hữu), và giữ kết nối cho đến phút chót trong kỹ thuật của tori. Tôi có thể dạy điều đó cho học trò của tôi, nhưng khi dạy các seminar ngắn, điều đó khó hơn.
Cho nên dạy ở một số seminar không thú vị với tôi lắm. Thay vì dạy một seminar ngắn ở nhiều nơi, tôi cố gắng đến một nơi thường xuyên.

Guillaume Erard: Thầy dạy ukemi ở đạo đường thầy như thế nào?

Horii Etsuji: Tôi không dạy ngã là phải như vậy, nhưng trong lúc tập luyện tôi chỉ chính xác: "Anh buông ra quá sớm", v.v...
Cái tôi dạy là làm thế nào để tiếp nhận kỹ thuật, đó là ukemi. Ukemi không chỉ là để anh bảo vệ bản thân, mà ukemi còn là cách mình tiếp nhận kỹ thuật của bạn tập. Tôi dạy cách làm uke. Tôi dạy họ phải giữ kết nối lâu hơn nữa, “đừng làm uke quá nhanh”, chậm thì tệ, nhưng nhanh quá còn tệ hơn. Ví dụ, anh ngã nhanh quá trước khi bạn tập của anh ném anh,

Guillaume Erard: Trong luyện vũ khí, vai trò của uketachi được xác định rõ như thế nào, nhưng vai trò của uke dường như không được định rõ trong Aikido...

Horii Etsuji: Khi tôi dạy, tôi làm uke cho học trò mình. Họ có thể học cách làm uke bằng cách quan sát cách làm uke của tôi và cảm nhận khi đánh ngã tôi. Trong ken, có uketachi và uchitachi phải không? Shihan là người đóng vai trò uke phải không?

Guillaume Erard: Đúng vậy.

Horii Etsuji: Ở mức độ nào đó thì Aikido cũng giống như vậy. Thậm chí ở tuổi của tôi, cơ thể của tôi bắt đầu đau nhiều chỗ, và tôi không thể làm uke như trước, nhưng tôi có thể chỉ cách làm thế nào. Khi có một người lẻ ra, tôi sẽ làm uke cho đủ cặp tập.

Guillaume Erard: Thầy quản lý các các nhóm trực thuộc tổ chức Aioikai như thế nào?

Horii Etsuji: Hằng năm tôi đến thăm các nhóm thuộc Aioikai, và tôi chấm thi đẳng. Tôi dạy ở cùng một cấp độ như ở đây. Tôi chỉ có thể đi một năm một lần nên có nhiều thứ không thể truyền hết được nhưng mặc dù vậy, tôi cố gắng để người khác hiểu tôi hơn.
Có những chỗ tôi đã đến hơn 10 năm. Ở Nga, mới chỉ 2 năm nên có nhiều thứ còn phải tập. Họ không hiểu mọi thứ tôi tập. nhưng họ nhận ra seminar một năm cần rất nhiều nỗ lực từ phía họ. Tôi chỉ có thể ở đó một tuần nên họ cố gắng hết sức mình để học trong khoảng thời gian đó. Điều đó làm tôi vui và khiến tôi muốn trở lại đó nhiều lần nữa.

Tôi muốn nâng trình độ của Aioikai nên tôi cần phải đào tạo một vài người lãnh đạo ở bản địa. Tôi muốn đào tạo các huấn luyện viên những người có thể dẫn dắt và hỗ trợ người tập, bây giờ, chúng tôi còn ở xa mới đạt được điều ấy. Trong các seminar, tôi muốn đặt cái của riêng tôi và Aikido của tôi lên trước nhiều đến mức có thể, tôi muốn giởi thiệu Aikido của tôi với họ và hỏi họ xem họ nghĩ như thế nào

Guillaume Erard: Aikido của thầy làm tôi nhớ với thầy Chiba Kazuo quá cố, có phải thầy Chiba là người có nhiều ảnh hưởng đến thầy?

Horii Etsuji: Khi tôi ở Hombu Dojo, Chiba Sensei đang sống ở San Diego. Một lần, khi thầy quay về Nhật Bản, chúng tôi tập với nhau trong các lớp của Thầy Kisshomaru nhưng không nhiều.

Guillaume Erard: Nhưng thầy dường như thường xuyên dạy ở các dojo trực thuộc tổ chức của thầy Chiba, Birankai, có phải không?

Horii Etsuji: Vâng nhưng không chỉ trong Birankai. Tôi đến Châu u ở Ba Lan, một nhánh của Birankai. Tôi cũng đến Bulgari… đâu nữa... nhiều nơi khác nhau nhưng không phải chỗ nào cũng thuộc Birankai. Seminar đầu tiên mà tôi tham dự tổ chức khoảng 10 năm trước, đó là seminar ở San Diego và Doshu đến đó để bàn về việc thầy Chiba nghỉ hưu. Tôi chưa bao giờ học trực tiếp từ thầy Chiba, nên tôi nghĩ nó là một cơ hội tốt. Vài người dạy ở seminar đó, bao gồm thầy Miyamoto và tôi được thầy Chiba yêu cầu dạy một lớp, và tôi đã dạy.

Dojo của tôi sẽ kỷ niệm 15 năm năm tới. Ở một vài thời điểm, có một thời điểm tôi cảm thấy mất phương hướng trong việc luyện tập. Có những thứ phải suy nghĩ. Lúc đó, tình cờ, tôi xem một video của thầy Chiba được quay ở Nagoya. Nó làm tôi muốn học cách tập này. Từ thời điểm đó, tôi bắt đầu tập theo hướng đó. Cho đến thời điểm đó tôi chưa bao giờ thực sự nói chuyện với thầy Chiba. Kể từ khi tôi bắt đầu tập theo cách đó, Tôi đã được thầy Chiba yêu cầu dạy các seminar của Birankai ở Châu u.

Guillaume Erard: Thầy nói là cha mẹ thầy ở Osaka, cái gì đã đưa thầy tới Sanda?

Horii Etsuji: Vì giá cả đất đai. Mua đất để thành lập một dojo ở Osaka thật đắt đỏ trong khi Sanda thì vừa túi tiền hơn. Địa điểm cũng gần trạm tàu điện. Rốt cuộc tôi đã ở đây một cách tình cờ.

Guillaume Erard: Thời khóa biểu giảng dạy thường nhật của thầy như thế nào?

Horii Etsuji: Thứ Ba, Thứ Năm, Thứ Bảy và Chủ Nhật, khoảng 4 tiếng mỗi ngày. Một tiếng rưỡi buổi sang, và buổi tối tôi dạy một tiếng và một tiếng rưỡi nữa không nghỉ. Trung bình tôi dạy khoảng 4 tiếng. Thêm vào đó, tôi dạy ở các dojo chi nhánh và trường đại học.

Guillaume Erard: Vợ thầy cũng dạy?

Horii Etsuji: Vợ tôi dạy lớp thiếu nhi vào các ngày Thứ Ba.

Guillaume Erard: Và cô thay thế thầy khi thầy đi ra nước ngoài...

Horii Etsuji: Vâng, vâng. Vợ tôi hỗ trợ ở đây cũng như các dojo chi nhánh. Hôm nay vợ tôi ở đây, và Thứ Bảy và Chủ Nhật thì vợ tôi đi chỗ khác. Khi tôi không ở đây, vợ tôi và các shidoin, sẽ thực hiện việc giảng dạy.

Guillaume Erard: Các shidoin của thầy có kế hoạch mở dojo riêng không?

Horii Etsuji: Họ có thể muốn nhưng ở Nhật, việc này rất khó. Địa điểm là một vấn đề và và những người đi làm thì bận. Ở đây tôi có kỳ thi cho các Shidoin mỗi 2 năm một lần. Shidoin và Fukushidoin của Aioi nhận được một chứng chỉ. Chỉ có một chỗ được mở ra bởi một người đã về hưu. Nhưng nó hoạt động khó khăn.

Guillaume Erard: Những giá trị chủ yếu nào mà thầy muốn các học trò của mình học được từ thầy?

Horii Etsuji: Điều quan trọng nhất trong Aikido và Budo nói chung là phải giữ tinh thần như một người mới tập. Điều quan trọng nhất là không được quên cảm giác mà ta có khi lần đầu tiên bước vào dojo, cảm giác mà ta có khi lần đầu tiên ta tập Aikido, lần đầu tiên ta làm uke cho thầy đầu tiên... Chúng ta không nên đánh mất tinh thần của người mới tập

Thêm vào đó, ta nên luyện tập một cách nghiêm túc. Tôi không nói về các seminar mà chỉ có các học trò của tôi nhưng khi có vài nhóm cùng tới seminar, có những thứ tôi thấy trong lớp và điều đó khiến tôi suy nghĩ. Có những lúc người ta không tập một cách nghiêm túc. Có người cố gắng thử bạn tập mình, họ cố gắng làm uke thật lạ. Tôi không thích kiểu tập như vậy.

Khi ta tập kỹ thuật, ta tập thật nghiêm túc. Khi ta làm uke, ta làm uke thật nghiêm túc. Ta không gượng lại, ta không hạ thấp chuẩn mực luyện tập. Ta phải tập nghiêm túc và sự tập trung cao độ. Nó không phải là thứ có thể diễn đạt bằng lời, nó những thứ thể hiện qua cơ thể. Học trò của tôi thấy nó và cảm nhận nó từ tôi, nên việc dạy ở đây dễ. Tôi cũng dạy như vậy khi tôi đến các dojo nơi tôi thường xuyên giảng dạy.

Và tôi nghĩ "sự tử tế" trong Aikido là nền tảng trong mọi thứ. Tôi không tập những kỹ thuật phức tạp, tôi thường tập các kỹ thuật căn bản. Có những thứ đến trước trong Budo "Bu". Như chào một cách nghiêm chỉnh khi vào dojo và xếp giày dép ngay ngắn ở lối vào một dojo, Anh bắt đầu từ những việc đúng đắn như vậy.

Bắt đầu từ dó, mối quan hệ giữa Shihan và học trò trờ nên quan trọng. Mối quan hệ với sự tin tưởng lẫn nhau. Nó không nên là mối quan hệ theo một hướng. Khi ta hiểu nhau hơn, sự tin tưởng và sự tôn trọng lẫn nhau sẽ có, và chúng ta có thể hiểu nhau sâu hơn.