TPL_GK_LANG_MOBILE_MENU

histoires.aikido.interviews.interview philippe gouttard 2.gouttard itw train thmbnsp 289Thầy bắt đầu tập Aikido như thế nào?

Tôi bắt đầu tập Aikido ở Pháp rất lâu rồi, khi tôi 16. Lúc đó là ở Saint-Etienne với một người thầy mà không lâu sau đó ông ta bỏ không dạy Aikido nữa. Nhóm chúng tôi họp lại và xem xem ai sẽ là người tiếp quản việc dạy. Phần lớn các học viên cao chỉ muốn tập với người thầy cũ nên họ bỏ đi. Trong nhóm trẻ còn ở lại, tôi là người duy nhất muốn tiếp tục dạy. Tôi đã bắt đầu dạy Aikido như vậy. Lúc đó giống như tập thể thao hơn vì tôi không biết gì về Aikido nhưng tôi rất thích thể thao. Chúng tôi tập hít đất, tập bụng, tập ngã, lộn, và nhiều thứ khác. Mỗi năm, tôi ra nước ngoài để tiếp tục học hỏi thêm. Tôi đã gặp Asai Sensei, Noro Sensei, và Tada Sensei và tất cả các thầy Nhật nào dạy Aikido ở Châu Âu. Mỗi khi gặp họ tôi lại hỏi liệu tôi có thể đi đến Tokyo. Họ bảo được, nhưng tôi chẳng bao giờ tìm được cơ hội để đi. Cho đến cuối thập niên 70, khi thầy Tissier từ Nhật trở về. và tôi rất thích cách luyện tập của ông. Tôi mới thực hiện đến Tokyo nhờ những lời khuyên của thầy và với kiến thức mà ông chia sẻ.

Thầy đã đến Nhật bằng cách nào?

Lần đầu tiên tôi đến trễ 3 ngày vì tôi đi Hãng Hàng Không Pakistan. và lần thứ hai tôi đi bằng tàu lửa Sibery, đó là một trải nghiệm tuyệt vời. Lần đầu tiên, không có ai đợi tôi ở ga cả. và tôi tưởng rằng mình có thể gặp một vài người bạn Pháp. Đó là một cơn ác mộng vì mặc dù tôi có địa chỉ, tôi không biết làm sao để đến được đó. Tôi đã hạ cánh ở Narita và tôi lẽ ra phải đi tàu điện trên không. Tôi đã không hiểu gì cả. Tôi nhớ tôi đã đi đến Ueno như thế nào nhưng dĩ nhiên không có một biển hiệu nào bằng tiếng Anh, tất cả mọi thứ đều là tiếng Nhật.

Lớp đầu tiên của thầy ở Hombu như thế nào?

Tôi đến nơi vào chiều thứ Bảy, và tôi lên thảm Aikikai vào thứ Hai tuần kế đó. vào lớp 6:30 của Đạo chủ Kisshomaru. Tôi mệt quá và ngủ thiếp đi Tôi không nghe tiếng Đạo chủ bước vào Chỉ khi mọi người bắt đầu tập Aiki-taiso thì tôi mới thức dậy. Tôi nghĩ rằng tôi không khỏe khi khởi đầu tệ như vậy... Người đầu tiên tập với tôi tên Sato. Giờ ông ta vẫn còn ở Aikikai, và là một người bạn của Đạo Chủ hiện giờ. Ông ấy rất dễ mến. Người thứ hai thì không nhẹ nhàng như vậy, Đó là một uchi-deshi tên là Kasuiya ông ta thường hạ đo ván các người tập nước ngoài Tôi đã nghe đồn về ông ta vì ông ấy đã làm chấn thương một vài người Pháp với những kỹ thuật mạnh bạo. Ở Aikikai, chúng tôi thường tập mỗi bên 4 lần cho một kỹ thuật nên ông ta thường đánh 3 cái đầu nhẹ nhàng và đến cái thứ 4 thì đánh mạnh hơn rất nhiều Tôi nôn nao chờ đợi đến cái thứ 4 để cho ông ấy biết thế nào... Nhưng cuối cùng buổi tập lại diễn ra êm đẹp và tôi đã không bị chấn thương sau khi tập với ông ấy.

Lúc đó thầy nghĩ như thế nào về Aikido Nhật Bản?

Đối với tôi đó là một sự thay đổi toàn diện về cảm giác và nhận thức nhưng nhờ những thứ mà tôi học được với thầy Tissier và các thầy đến từ Nhật Bản, Tôi đã thích ứng nhanh chóng. Nhờ tập thể thao rất nhiều trước đó tôi đã vượt qua được những vấn để thể lực trong tập luyện. Tôi thường chơi đá bóng khoảng 5 tiếng nên 2 hay 3 giờ tập Aikido một ngày thể lực không phải là chuyện khó. Điều này đã cho phép tôi theo hết buổi tập và làm uke cho tất cả các thầy Nhật. Đây là điều mà tôi hay làm trong thời gian đầu, mỗi khi tôi thấy ai đó trông có vẻ mạnh, tôi đến và tập với anh ta. Tôi thường không hiểu gì cả, nhưng việc bị ném và luôn giữ được cái thế khóa chặt đem lại cho tôi cảm giác thích thú và sự tự tin

Lúc đó thời gian biểu tập luyện của thầy thế nào?

Tôi đã tập hầu như tất cả mọi lớp. Đó là thời của các thầy Yamaguchi, Osawa, Ichihashi, Shibata, tất cả những thầy đó đều hoặc đã qua đời hoặc đã đi ra nước ngoài sinh sống. Điều thoải mái là có ít người tập và ít người nước ngoài hơn nhiều như bây giờ Tôi nhớ các giờ tập với thầy Yamaguchi khi đó có khoảng 10 hay 20 người trên thảm. Không phải lúc nào cũng vậy nhưng vào lớp 5.30 các thứ Hai, chúng tôi có rất ít người vì hầu hết mọi người còn đang đi làm. Chúng tôi rất thân với các thầy ấy. Thời gian đó, tất cả các uchi-deshi trẻ tuổi lúc nào cũng có mặt. Tôi có cơ hội tập luyện với các thầy như là Yasuno, Seki, Osawa, Miyamoto, Yokota... và cũng tập với Doshu nhiều trong lớp của cha ông ấy vào buổi sáng. Điều đó thật vui.

Cuộc sống ở Tokyo lúc bấy giờ thế nào?

Lúc đó tôi sống ở Yotsuya Sanchome Tôi thường đi bộ về nhà từ Aikido qua các con đường nhỏ mà giờ đây tôi không còn có thể nào nhận ra nổi. Có những ngôi nhà nhỏ của dân địa phương Bây giờ ở đó là các nhà cao tầng, nó làm ta ít có cảm giác riêng tư hơn, và một chút lạnh lẽo hơn. Nhưng Tokyo vẫn là Tokyo, và tôi thực sự yêu nó vì mỗi quận đều có những nét riêng của mình. Có cảm giác thật dễ chịu khi ở đây. Tôi cũng yêu Nhật Bản vì những nhà tắm công cộng và phòng tắm hơi. Tôi thường đi đến đó với các bạn của mình. Bởi vì cuộc sống là khó khăn như vậy ở Nhật Bản, nên người Nhật thường tạo ra nhiều thứ để làm cuộc sống thoải mái tiện nghi hơn. Tôi đặc biệt thích vì ở đây người ta không bình phẩm người khác. Chúng ta có thể thấy người ta ăn mặc nhiều thể loại quần áo, từ những người làm công ăn lương mặc những bộ đồ vest mắc tiền cho đến những người với những bộ quần áo kỳ lạ nhất. Có những người phụ nữ trông sáng láng, và có những người với váy mini và giày cao gót. Mọi người cùng tồn tại một cách hòa bình. Không có bầu không khí bạo lực. Tôi không biết rằng liệu Nhật Bản mà ta từng biết đã buộc phải thật sự biết mất chưa. nhưng tôi hy vọng tinh thần này của người Nhật sẽ không phai nhạt. Khi anh đi mua đồ, không ai không xếp hàng, Điều đó có vẻ gì ngớ ngẩn đôi lúc nhưng đó là điều tuyệt khi không phải lo lắng về bất cứ điều gì. Tôi nhớ những lần đầu tiên chúng tôi đi tàu điện ngầm, dĩ nhiên chúng tôi đã không mua vé, nên người nhà ga thường nhìn chúng tôi chằm chằm nghiêm trọng mà không nói điều gì cả, và sau 2 tuần, chúng tôi mới bắt đầu mua vé, mà không hề bị phạt. Đây là điều mà Nhật Bản đã dạy tôi. Trừng phạt không đem lại kết quả. Đó là lý do tại sao tôi không thích la hét người khác. Qua thời gian, con người thay đổi, chúng ta chỉ phải kiên nhẫn và tử tế với họ.

Sau hơn 35 năm, thầy có thấy việc luyện tập trở nên nhàm chán, ngay cả ở Hombu Dojo?

Tôi thích tập luyện, nhưng luôn luôn có một chút sợ hãi trong tôi. Mỗi khi tôi bước lên thảm Aikikai, tôi rất lo lắng. Tôi lo lắng vì việc mình không khỏe, làm bị thương bản thân mình, lo không đủ đáp ứng. Khi tôi rời đạo đường, tôi cảm thấy phấn chấn, nhưng khi tôi quay trở lại vào buổi chiều, cảm giác lo lắng lại quay lại vì thảm tập cứng, keikogi ướt,... Không có sự thanh thản trong tôi. Khi tôi hỏi mọi người liệu họ có cảm thấy như vậy, tôi luôn luôn ngạc nhiên khi họ không.

Tôi là người duy nhất cảm thấy sợ à?

Có phải là một cái gì đó sai. Có thể mọi người không tập chăm chỉ như tôi, tôi không biết. Tôi không muốn biết. Tất cả tôi biết là rằng tôi phải quay lại Aikikai. bởi vì đó là nhà của tôi. Đó là nơi mà tôi học được rất nhiều, giống như là các buổi seminar của những người mà tôi thích. Có lẽ nó là một chút tự phụ khi nói điều này nhưng Thầy Yamaguchi không bao giờ rời khỏi Aikikai. Thầy luôn có nhiều cơ hội để đi ra nước ngoài nhưng thầy thường nói: "không, Aikikai là nhà của tôi". Tôi cũng vậy, tôi cảm thấy hạnh phúc khi trở lại Aikikai. Tôi sẽ không bao giờ dạy ở Aikikai, tôi sẽ không bao giờ trở thành một Shihan nhưng không sao, tất cả những gì tôi muốn là tận hưởng khi ở đó. Tôi vui khi các thầy đến nói chuyện với tôi ở trên thảm. Họ biết tôi là người nước ngoài và rằng tôi chưa bao giờ là một uchi-deshi, nhưng điều đó không hề gi. Vì Aikido là một hệ thống kiểu kim tự tháp. Chỉ có một ông chủ, chứ không phải hai, nhưng có thể có hai số 2, ba số 3, Tôi chỉ là một trong số những người khác. với những mặt tốt và mặt xấu của chính tôi. Tôi tin rằng khi tôi luyện tập trên thảm, có người thích, nhưng cũng có người không. Đôi lúc tôi cảm thấy vui vẻ, tôi thay đổi kỹ thuật... Đôi lúc tôi đùa với các người Nhật, tôi đến và bắt cặp với một người khác, Họ bảo: "nhưng anh đâu phải là bạn tập của tôi!" Tôi nói: "Xin lỗi" và tôi quay trở lại. Tôi cố gắng mang lại một chút tự do. Điều này đã phần nào biến mất ở Aikikai. Tôi nghĩ bây giờ có gì đó quá nghiêm túc.

Cái gì đã thay đổi so với lần đầu tiên thầy tới?

Trong thời kỳ của Đạo Chủ Kisshomaru, thầy Osawa hay thầy Yamaguchi, mọi thứ ít căng thẳng hơn. Có ít người nước ngoài, ít có tính chuyên nghiệp trong Aikido. Việc luyện tập thì chuyên nghiệp nhưng không có quá nhiều seminar và người tập Aikido như một nghề nghiệp, Trên thảm chỉ thường có một người 6 đẳng và còn lại chủ yếu là 1 hay 2 đẳng. Bây giờ mọi người đều 4 hay 5 đẳng. Mọi người không còn ở 20 tuổi nữa nên chúng ta không thể có niềm vui như lúc trước. Đối với tôi, Aikido là một trò chơi dành cho người lớn, Chúng ta có niềm vui, chẳng có gì phải chứng tỏ. Ở Aikikai có một thầy, đó là Đạo Chủ, tất cả các giáo viên như các nhánh phát triển từ một thân cây lại nhưng lại có kỹ thuật khác nhau. Họ theo nhiều hơn hay ít hơn cùng nguyên tắc. nhưng tùy theo cơ thể, tâm trí và cuộc sống cá nhân, mỗi thầy mỗi khác. Nhưng không có gì ngạc nhiên, khi chúng ta thấy shihonage, chúng ta biết nó là cái gì. Nên các thầy không nên nói "hãy nhìn vào cái tôi đang làm", vì tôi có thể nhìn thấy mà. Các thầy nên cho chúng ta biết cái họ đang cảm nhận khi họ thực hiện kỹ thuật. Điều này dẫn chúng ta tới chủ đề của các kỳ thi. Đặc biệt ở Châu Âu, khi chúng ta chấm thi, chúng ta không biết cách nói cho một người rằng chúng ta không thích cách mà họ đã làm. Chúng ta tìm thấy cách giải trình thông thường và nói những điều như: "Anh rớt nhưng cái đó không quá tệ" hay "Anh đậu rồi nhưng anh cần tập thêm cái này". Nếu nó tệ, thì nó tệ, và nếu nó tốt, thì nó tốt. Vì chúng ta là những giám khảo với nhiều quan điểm khác nhau, người nào được dạy theo cách tiếp cận khác khác chắc chắn sẽ thấy hoang mang. Chúng ta không thể nhìn thấy cái tốt của người khác, nhưng chúng ta thấy ngay những thiếu sót ngay lập tức. Nếu chúng ta bắt mọi người đều theo một hướng, chúng ta sẽ không thành công.

Thầy có cảm thấy những thay đổi tiến hóa kỹ thuật so những kỹ thuật của Tổ Sư là cần thiết?

Tôi không chắc là Aikido mà chúng ta đang tập có phải là Aikido mà Tổ Sư tập hay không. nhưng Tổ Sư cho phép mọi người phát triển Aikido như chúng ta đang tập hôm nay. Chúng ta phải hiểu rằng các căn bản kỹ thuật thông thường phải được giữ, giống như trong ngôn ngữ, theo thời gian, khi mà xã hội phát triển, từ ngữ không còn có chính xác nghĩa như trước đó nữa. Trong Aikido, tôi không chắc là Tổ Sư có còn nhận ra kotegaeshi của mình trong kotegaeshi các bạn trẻ ở Aikikai đánh hôm nay. Tất cả những gì chúng ta có thể nói với Tổ Sư là kể từ khi Tổ Sư không còn ở đây, chúng ta tập cái mà chúng ta cảm thấy đúng cho bản thân và cho học trò chúng ta. Một người thầy nên nhắm tới làm cho học trò mình trở nên giỏi hơn và mạnh mẽ hơn bản thân thầy khi vào cùng độ tuổi và ở cùng đẳng cấp, và thành người phát triển Aikido nhiều hơn và thích hợp hơn hơn hiện giờ. Nếu chúng ta không thể phát triển Aikido hơn hiện giờ, chúng ta đã thất bai trong việc giảng dạy. Về kotegaeshi không cần thiết phải làm chấn thương cổ tay hay bạn tập hay phải ném như điên tùy ý. Cho dù ta có ném mạnh hay không, bạn tập cũng sẽ đứng lên và tấn công lại. Cho nên tốt hơn là đảm bảo anh còn đứng lên được để mà anh ta còn có tiếp tục luyện tập tiếp. Nếu trong kỹ thuật đầu tiên, chúng ta triệt phá bạn tập, anh ta sẽ không bao giờ quay lại tập nữa. Nếu chúng ta tập như vậy, bạn tập của ta sẽ trở nên hằn học, nhưng đó không phải làm mục tiêu của Aikido. Mục tiêu là làm mọi người cảm thấy tự do và vui vẻ luyện tập. Đó là cách chúng ta tiến bộ và một ngày, chúng ta sống một cách hạnh phúc. Tôi bắt đầu suy ngẫm về Aikido, để tìm hiểu tại sao người ta bị đau hay bị chấn thương rất dễ dàng. và tôi đã hình thành nên cách tập luyện hiện tai của mình, một cách luyện tập mạnh mẽ nhất có thể mà không hề có trở ngại nào cho uke hay tori.

Thầy nói "mạnh" là nghĩa thế nào?

Mạnh, tôi không có ý là mạnh về mặt thể chất, mà là mạnh với việc giữ kết nối chặt, thoải mái, và hòa hợp. Nếu chúng ta luyện tập như vậy, mọi người sẽ có cuộc sống khỏe khoắn. Chẳng có gì phải chứng tỏ trong Aikido. Tôi không thấy như thế nào một thanh niên 20 tuổi lại có thể đánh nhau với ai đó 60. Hoặc là một ai đó với 40 năm kinh nghiệm và một thanh niên không thể làm gì cả. hoặc là thanh niên khỏe mạnh với một ông già yếu không còn có thể làm bất cứ điều gì. trong cả hai trường hợp, chả ai vui vẻ cả. Khi tôi mới tới Nhật, tôi luôn từ chối không tập với những người lớn tuổi, tôi nghĩ tập với họ thật phí thời gian. nhưng bây giờ tôi muốn tập với họ để hiểu được cảm giác của họ và sự không thoải mái của họ. Đối với tôi, Aikido là để có trải nghiệm mới bằng cách tập với những người khác nhau, nam, nữ, già, trẻ. Nó sẽ không thay đổi cách luyện tập của tôi, nhưng tôi càng tập nhiều với họ, và hòa nhập với người khác, thì họ càng mang lại cho tôi những cảm giác, và có thể một ngày, tôi sẽ đánh Aikido hoàn toàn khác, mà không biết tại sao.

Nhiều người bạn của tôi, một trong số đó là Guillaume Erard, đã bắt đầu với một người thầy nào đó, và rồi mất nhiều năm để thay đổi, rồi chuyển tới Tokyo và lại thay đổi, nhưng theo một cách thông minh hơn. Tôi chỉ thấy những điều hay từ những người như vậy. Người ta thường bị kẹt khi nói lại những thứ trong quá khứ và nói rằng: "hồi xưa, Phillipe là bạo lực và hung dữ", Lúc đó tôi đâu có cảm thấy mình bạo lực, nhưng tôi cảm thấy mình như một vận động viên, một cái gì đó mà những người tập Aikido với tôi thì không. Trước đây, tôi luôn muốn áp đặt bản thân mình phải có thể chất. và thường thường, các thầy bảo tôi: "Phillipe, anh cần phải già đi". Tôi thường trả lời: "Già giống ai? Giống thầy à?" Cuối cùng, già là chấp nhận rằng người trẻ sẽ làm những cái khác với chúng ta. Tôi nên để bạn trẻ thực hiện kỹ thuật của mình để thể hiện bản thân. Sau đó, nếu anh ta muốn, tôi sẽ cho anh ta thấy kỹ thuật của tôi. Nhưng nếu tôi đè bẹp anh ta luôn thằng đi, anh ta sẽ tự đóng cửa và nghĩ rằng tôi là ông già khó chịu. Anh ta sẽ là đúng về việc đó, và rồi anh ta bỏ đi. Chúng ta nên làm sao để mà thanh niên muốn tập với các trưởng lão. nhưng để làm điều này, người cao tuổi phải cần có một cơ thể mà có thể chấp nhận được các kỹ thuật của người trẻ. Thậm chí nếu anh ta ném tôi mạnh, tôi cần phải có khả năng té tốt cho anh ta ném. nhưng nếu anh ta bắt đầu sử dụng sức, tôi sẽ chặn lại để cho anh ta biết kỹ thuật như vậy không hiệu quả, anh ta sẽ hiểu ra vấn đề và anh ta cũng sẽ làm như vậy. Aikido là môn võ của nguyên lý và kết nối khi chúng ta tập với một bạn tâp không quen thường người đó không ở cùng trình độ với chúng ta và họ thường đến với aikido như một thứ tiêu khiển vì nó vui. Aikido là một thể thao duy nhất mà người chuyên nghiệp có thể cùng tập với những người mới. Nó bao gồm những mặt xấu và tốt của Aikido. Mọi người trên thảm tập đều cảm thấy mình có khả năng, vì mọi người đều làm hết sức mình nhưng thường, hết khả năng của người này là mức thấp nhất của người kia Cho nên đai cao phải kéo đai thấp lên nhưng không đi quá giới hạn mà cơ thể người đó có thể chấp nhận. Nếu tôi làm một người mới tập bị thương, điều đó có nghĩa tôi thiếu kiểm soát. Aikido là phải giải quyết những mâu thuẫn kiểu như vậy. Để đạt được điều này chỉ có cách duy nhất là tập luyện chăm chỉ. mà không làm tổn thương bất kỳ ai. Nó không có nghĩa là khi tôi có ý định ném nhẹ nhàng, bạn tập của tôi không cảm thấy đau, đó là tại sao tôi không bao giờ đặt câu hỏi, tôi chỉ đợi câu trả lời đến. Tôi sẵn sàng chấp nhận rằng cái tôi làm không tương ứng với cái mà anh ta mong đợi ở tôi.

Cái này có phải cái chúng ta gọi là "sự hòa hợp" trong Aikido?

Tôi không nghĩ là vậy, tôi không thể hòa hợp với một người mà tôi không quen. Tuy nhiên, tôi phải có trí tuệ hài hòa với bản thân mình. tôi có thể diễn giải suy nghĩ của mình qua tay. Nếu khi tôi quyết định thực hiện một đòn tấn công đẹp, tay tôi làm đúng những gì mà tôi hình dung trong đầu, Tôi sẽ hòa hợp ở đây và đó. Đó là tại sao tôi không hiểu người ta thường nói: "Xin lỗi, tôi không cố ý như vậy". Cái gì diễn ra trong đầu họ? Bạn không muốn nhưng bàn tay bạn thì đã làm vậy? Làm thế nào mà một người thầy Aikido lại không làm chủ khoảng cách và vị trí? Đây là cái gì đó mà tôi không hiểu.

Làm thế nào để chúng ta tránh được những lỗi như vậy?

Chúng ta cần phải rất tập trung. Đối uke, mọi thứ phải được dễ dàng, và đối với tori, tất cả mọi thứ nên gần như không thể. Tori phải đồng điệu với uke qua những gì diễn ra trong đôi mắt uke hay cách uke té. Đây là cái mà tôi học được từ môn nắn xương chỉnh hình Tôi đã học nắn xương để hiểu cơ thể vận hành như thế nào. Tay phải có đạt được sự nhạy cảm rất cao đối với một sự thay đổi nhỏ nhất của hướng hay cảm giác trong uke Khi anh nắm chặt, anh phải cảm nhận ngay lập tức nếu cơ thể đang bị cứng hay thả lỏng. Aikido cũng giống như vậy, sai lầm có thể xảy ra, nhưng trước khi ném người ta, chúng ta phải quan sát xung quanh. Trong khi luyện tập, chúng ta thường thay đổi vị trí để ném đối phương an toàn theo hướng ra phía ngoài thảm nhưng tôi không muốn bị ném một cách an toàn, tôi muốn bị ném một cách có suy nghĩ. Nếu bạn tập của tôi thấy ai đó vướng trước mặt, anh ta phải dừng lại hay đổi hướng khác. Anh ta đâu cần phải ném ngay. Đó là có sự thông minh. Aikido nên làm cho người ta thông minh hơn. không phải ở cái đầu, mà là ở cơ thể. Ngoài đường, bạn không xảy sổ vào người ta và bảo "xin lỗi tôi không thấy anh", bạn chỉ cần thay đổi hướng khác. Nhưng trong Aikido, các thầy thường ném và nói "xin lỗi tôi không cố ý". Không nên có những cái như là "tôi không cố ý" trên thảm tập. Thay vào đó chúng ta nên nói "xin lỗi, kỹ thuật tôi còn thiếu". Tôi không tin vào "tôi không cố ý". Chúng ta không tạo ra sai lầm. Sai lầm vẫn có thể xảy ra, nhưng chúng ta không nên tạo nên chúng. Võ thuật là dành cho những người ngu ngốc... những người mà muốn mình trở nên thông minh hơn. Tôi thường nói: "Uke là thằng ngốc, sau một giờ luyện tập với tôi, phải hiểu được kỹ thuật của tôi". "Nếu uke không hiểu được kỹ thuật của tôi, tôi mới là thằng ngu". Sau khi tập với tôi, uke sẽ bớt ngu ngốc, nhưng ngay khi ta đổi uke, thì uke trở nên ngu ngốc trở lại. Nếu anh ta quá tự tin vào mình, anh ta sẽ không hiểu được kỹ thuật người khác. Mục tiêu của Aikido là đạt được những kỹ thuật hoàn hảo mà cho phép chúng ta hiểu được kỹ thuật của người khác, và không áp đặt kỹ thuật của mình lên người khác. Mục đích không phải là áp đặt kỹ thuật của mình. Tôi phải mất rất một thời gian dài mới hiểu được điều đó. Aikido là để hiểu người khác, chứ không phải là để tìm thấy những giải pháp "thần kỳ".